Ograniczniki przepięć typu 1, 2 i 3 – porównanie produktów Dehn, Phoenix Contact i OBO Bettermann

Ochrona przed przepięciami to jeden z fundamentów bezpiecznej i niezawodnej instalacji elektrycznej. Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z budynkiem mieszkalnym, obiektem przemysłowym czy infrastrukturą telekomunikacyjną, dobór odpowiedniego ogranicznika przepięć (SPD – Surge Protective Device) ma kluczowe znaczenie dla trwałości urządzeń elektrycznych i elektronicznych. W tym artykule przyglądamy się produktom trzech renomowanych producentów: Dehn, Phoenix Contact i OBO Bettermann, porównując ich oferty w zakresie SPD typu 1, 2 i 3.

Podstawy klasyfikacji ograniczników przepięć

Zanim przejdziemy do porównania konkretnych produktów, warto przypomnieć podstawowe różnice między poszczególnymi typami SPD zgodnie z normą PN-EN 61643-11:

• Typ 1 (T1, klasa B) – montowany na początku instalacji, najczęściej w głównej tablicy rozdzielczej. Przeznaczony do odprowadzania prądów udarowych powstałych w wyniku bezpośredniego wyładowania piorunowego. Charakteryzuje się wysoką zdolnością do odprowadzania energii (prąd wyładowania Iimp do kilkudziesięciu kA).
• Typ 2 (T2, klasa C) – montowany w rozdzielnicach pośrednich i podrozdzielnicach. Chroni przed przepięciami łączeniowymi i resztkowym przepięciem po SPD T1. Parametr charakterystyczny to prąd wyładowania In oraz maksymalny prąd wyładowania Imax.
• Typ 3 (T3, klasa D) – montowany bezpośrednio przy urządzeniach końcowych (gniazda, listwy zasilające). Zapewnia ostatni stopień ochrony, charakteryzuje się niskim poziomem ochrony Up i stosunkowo małą zdolnością do odprowadzania energii.

Wiele nowoczesnych produktów łączy cechy kilku typów, tworząc rozwiązania kombinowane T1+T2 lub T2+T3, co upraszcza projektowanie instalacji.

Dehn – lider technologii ochrony odgromowej

Dehn to niemiecka firma z ponad 100-letnim doświadczeniem, uznawana za jednego z globalnych liderów w dziedzinie ochrony odgromowej i przepięciowej. Ich produkty charakteryzują się wysoką jakością wykonania i innowacyjnymi rozwiązaniami technologicznymi.

DEHNbloc – SPD Typ 1

Flagowym produktem Dehn w kategorii T1 jest seria DEHNbloc. Ograniczniki te bazują na technologii iskiernikowej, co zapewnia odporność na prądy piorunowe Iimp do 25 kA (10/350 µs) na biegun. Model DEHNbloc M TNS 255 przeznaczony jest do sieci TN-S i oferuje poziom ochrony Up ≤ 1,5 kV. Istotną zaletą jest brak konieczności stosowania bezpiecznika wstępnego w wielu aplikacjach dzięki wbudowanemu zabezpieczeniu zwarciowemu.

Dehn stosuje w swoich produktach T1 unikalną technologię iskiernika z modulacją łuku, która znacząco ogranicza prąd następczy i minimalizuje ryzyko pożaru. Seria DEHNbloc dostępna jest w wersjach dla sieci TT, TN-C, TN-S oraz IT, co czyni ją niezwykle wszechstronną.

DEHNguard – SPD Typ 2

Seria DEHNguard to jeden z najpopularniejszych ograniczników T2 na rynku europejskim. Produkty te opierają się na technologii warystorowej (MOV) i oferują prąd wyładowania In = 20 kA oraz Imax = 40 kA (8/20 µs). Poziom ochrony Up wynosi zazwyczaj ≤ 1,3 kV.

Modele z serii DEHNguard wyposażone są w okno sygnalizacyjne stanu pracy (zielony/czerwony wskaźnik), a wiele wersji posiada styk sygnalizacyjny do zdalnego monitorowania. Warto podkreślić, że Dehn oferuje wersje z wymiennymi wkładami ochronnymi, co ułatwia serwisowanie bez konieczności wymiany całego modułu.

DEHNflex – SPD Typ 2+3

Nowoczesna seria DEHNflex łączy ochronę T2 i T3 w jednym urządzeniu. Kompaktowa budowa pozwala na montaż w niewielkich rozdzielnicach, a technologia warystorowo-iskiernikowa zapewnia skuteczną ochronę przy niskim poziomie Up ≤ 0,9 kV.

Phoenix Contact – precyzja i innowacja

Phoenix Contact to kolejny renomowany producent z Niemiec, znany przede wszystkim z wysokiej jakości złączy i aparatury sterowniczej. W obszarze SPD firma oferuje szeroki asortyment produktów wyróżniających się nowoczesnym designem i zaawansowanymi funkcjami.

VAL-MS – SPD Typ 1

Seria VAL-MS (wcześniej znana jako FLT-SEC) to propozycja Phoenix Contact dla aplikacji T1. Ograniczniki te charakteryzują się prądem wyładowania Iimp do 25 kA (10/350 µs) i są przeznaczone do montażu w głównych tablicach rozdzielczych. Model VAL-MS 230/1+1 jest rozwiązaniem dla sieci jednofazowych TT.

Charakterystyczną cechą produktów Phoenix Contact jest modułowa budowa – wkłady wymienne można zastępować bez konieczności ingerencji w okablowanie. System Push-in do podłączania przewodów znacznie przyspiesza montaż i eliminuje ryzyko błędów. Produkty T1 Phoenix Contact posiadają wbudowany odłącznik termiczny chroniący przed przegrzaniem.

VAL-CP – SPD Typ 2

Seria VAL-CP to kompaktowe ograniczniki T2 przeznaczone do montażu na szynie DIN. Oferują In = 20 kA i Imax = 40 kA przy poziomie ochrony Up ≤ 1,5 kV. Phoenix Contact wyróżnia się tutaj bardzo szeroką gamą wariantów – dostępne są wersje dla napięć od 24 V DC (dla systemów fotowoltaicznych i telekomunikacyjnych) aż po 440 V AC.

Warto zwrócić uwagę na serię TRABTECH Phoenix Contact, dedykowaną ochronie obwodów informatycznych i telekomunikacyjnych – to doskonałe uzupełnienie SPD elektrycznych w kompleksowej ochronie obiektów.

DEVIlink/termTECH – SPD Typ 3

W kategorii T3 Phoenix Contact oferuje kompaktowe moduły montowane bezpośrednio przy urządzeniach. Charakteryzują się niskim poziomem Up ≤ 0,8 kV i niewielkimi wymiarami, co umożliwia instalację w obudowach urządzeń. Seria ta sprawdza się szczególnie w ochronie wrażliwego sprzętu elektronicznego: sterowników PLC, paneli HMI czy systemów pomiarowych.

OBO Bettermann – kompleksowe rozwiązania

OBO Bettermann to firma o ponad 100-letniej tradycji, znana głównie z systemów zarządzania kablami i tras kablowych. Jednak w obszarze ochrony przepięciowej marka V-protect oferuje produkty dorównujące czołowym konkurentom.

MCD 50 VF – SPD Typ 1

Seria MCD 50 VF to ograniczniki T1 OBO Bettermann dla sieci niskiego napięcia. Parametry obejmują Iimp do 25 kA (10/350 µs) i poziom ochrony Up ≤ 1,5 kV. Produkty te bazują na technologii iskiernikowej i mogą pracować bez dodatkowego bezpiecznika wstępnego przy zachowaniu wymagań normatywnych.

OBO Bettermann oferuje również interesującą serię Combined Arresters, łączącą ochronę T1+T2 w jednym urządzeniu. Rozwiązanie to jest szczególnie atrakcyjne cenowo i przestrzennie w mniejszych obiektach, gdzie nie ma potrzeby stosowania oddzielnych stopni ochrony.

5093 500 – SPD Typ 2

Podstawowa seria T2 OBO Bettermann (oznaczenia 5093) oferuje prąd wyładowania In = 20 kA i Imax = 40 kA. Podobnie jak konkurenci, OBO stosuje technologię warystorową z wbudowanym zabezpieczeniem termicznym i sygnalizacją stanu. Poziom ochrony Up ≤ 1,3 kV czyni te urządzenia dobrym wyborem dla standardowych instalacji.

Wyróżnikiem OBO Bettermann jest doskonała integracja z systemami korytek i tras kablowych tej marki – projektant instalacji może zamówić kompletne rozwiązanie od jednego dostawcy, co upraszcza logistykę i dokumentację.

BLITZDUCTORxt – SPD Typ 3 i kombinowane

Seria BLITZDUCTORxt OBO Bettermann to zaawansowane moduły ochronne dla obwodów niskonapięciowych i sygnałowych. W kategorii T3 firma oferuje kompaktowe urządzenia do ochrony gniazd i urządzeń końcowych z poziomem ochrony Up ≤ 0,8 kV.

Tabela porównawcza kluczowych parametrów

Który producent wybrać?

Wybór między produktami Dehn, Phoenix Contact i OBO Bettermann zależy od specyfiki projektu i indywidualnych preferencji:

• Dehn to wybór dla wymagających inwestycji przemysłowych i infrastrukturalnych, gdzie priorytetem jest najwyższy poziom ochrony i niezawodność. Unikalna technologia iskiernikowa i bogata dokumentacja techniczna sprawiają, że produkty Dehn są pierwszym wyborem wielu projektantów systemów ochrony odgromowej.
• Phoenix Contact sprawdzi się doskonale w środowiskach automatyki przemysłowej i gdzie ważna jest integracja z systemami sterowania. Modułowość, szeroka gama napięć (w tym DC) i zgodność z systemami bus communication czynią tę markę idealną dla inteligentnych instalacji.
• OBO Bettermann to optymalne rozwiązanie dla projektów, gdzie liczy się kompleksowość dostawy i relacja jakości do ceny. Doskonała integracja z systemami korytek tej marki i atrakcyjne pakiety cenowe przyciągają wykonawców realizujących projekty w budżecie.

Wytyczne doboru SPD według normy

Niezależnie od wybranego producenta, dobór ograniczników przepięć powinien być przeprowadzony zgodnie z normą PN-HD 60364-5-534 oraz z uwzględnieniem:

1. Poziomu gęstości wyładowań piorunowych (Ng) dla danej lokalizacji
2. Strefy ochrony odgromowej (LPZ) dla montowanego urządzenia
3. Rodzaju sieci zasilającej (TT, TN-C, TN-S, IT)
4. Napięcia znamionowego i częstotliwości sieci
5. Wymaganego poziomu ochrony Up dla chronionych urządzeń
6. Koordynacji energetycznej między kolejnymi stopniami ochrony

Pamiętajmy, że skuteczna ochrona przed przepięciami zawsze powinna obejmować co najmniej dwa stopnie (T1+T2 lub T2+T3), a w przypadku wrażliwego sprzętu elektronicznego – wszystkie trzy typy SPD. Odstęp między kolejnymi stopniami powinien wynosić co najmniej 10 metrów lub być zastąpiony elementami indukcyjnymi (dławikami), aby zapewnić prawidłową koordynację.

Podsumowanie

Wszystkie trzy omawiane marki – Dehn, Phoenix Contact i OBO Bettermann – oferują produkty spełniające wysokie wymagania normatywne i gwarantujące skuteczną ochronę instalacji elektrycznych. Różnice tkwią przede wszystkim w detalach technicznych, dostępnych opcjach konfiguracji oraz możliwościach integracji z innymi systemami. Przed ostatecznym wyborem warto skonsultować się z dystrybutorem lub bezpośrednio z działem technicznym producenta, aby dobrać rozwiązanie idealnie dopasowane do konkretnego projektu.

Inwestycja w wysokiej jakości ograniczniki przepięć to decyzja, która zwraca się wielokrotnie – chroniąc przed kosztownymi awariami urządzeń, przestojami produkcyjnymi i potencjalnie niebezpiecznymi sytuacjami wynikającymi z niekontrolowanych przepięć w instalacji.