Nowe przepisy budowlane 2026 dotyczące instalacji elektrycznych – co się zmienia?

Rok 2026 przyniesie szereg istotnych zmian w zakresie przepisów regulujących projektowanie, wykonanie i odbiór instalacji elektrycznych w budynkach. Nowelizacje wynikają zarówno z konieczności implementacji unijnych dyrektyw, jak i z rosnących wymagań dotyczących efektywności energetycznej, bezpieczeństwa pożarowego oraz integracji odnawialnych źródeł energii. Poniżej przedstawiamy kompleksowy przegląd najważniejszych zmian, które dotkną branżę elektrotechniczną.

Skąd biorą się nowe przepisy?

Zmiany w przepisach budowlanych 2026 są efektem kilku równoległych procesów legislacyjnych. Po pierwsze, Unia Europejska konsekwentnie zaostrza wymagania dotyczące efektywności energetycznej budynków w ramach dyrektywy EPBD (Energy Performance of Buildings Directive). Po drugie, dynamiczny rozwój rynku elektromobilności oraz instalacji fotowoltaicznych wymaga dostosowania krajowych norm do nowych realiów technicznych. Po trzecie, analiza pożarów budynków z ostatnich lat wykazała konieczność wzmocnienia wymogów dotyczących ochrony przeciwpożarowej instalacji elektrycznych.

Podstawą prawną zmian jest nowelizacja Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także aktualizacja szeregu norm PN-HD oraz PN-IEC stanowiących podstawę projektowania i wykonawstwa instalacji elektrycznych.

Obowiązek instalacji ładowarek EV – rewolucja w elektromobilności

Jedną z najważniejszych zmian jest wprowadzenie obowiązku przygotowania infrastruktury do ładowania pojazdów elektrycznych (EV Ready) w nowo wznoszonych budynkach oraz podczas gruntownych remontów. Zgodnie z nowymi przepisami:

• Budynki mieszkalne wielorodzinne – każde miejsce parkingowe zlokalizowane w budynku lub przylegające do niego musi być wyposażone w okablowanie i kanały instalacyjne umożliwiające montaż punktu ładowania pojazdów elektrycznych. Co najmniej 20% miejsc parkingowych musi posiadać gotowy punkt ładowania (tzw. wallbox) już w momencie oddania budynku do użytkowania.
• Budynki użyteczności publicznej – obowiązek wyposażenia w co najmniej jeden czynny punkt ładowania na każde 5 miejsc parkingowych, niezależnie od ich lokalizacji.
• Budynki jednorodzinne z garażem – obowiązek wykonania okablowania przygotowawczego klasy minimum 32A/230V lub 16A/400V wyprowadzonego do garażu.

Wymóg ten będzie miał szczególne znaczenie dla deweloperów i architektów, którzy już na etapie projektu budowlanego będą musieli uwzględnić odpowiednią przepustowość przyłączy i rozdzielnic głównych.

Nowe wymagania dotyczące instalacji fotowoltaicznych

Dynamiczny wzrost liczby mikroinstalacji OZE wymusił uregulowanie kwestii ich integracji z instalacją elektryczną budynku. Od 2026 roku nowe przepisy wprowadzają:

• Obowiązek wydzielonego zabezpieczenia – każda instalacja PV musi posiadać wydzielony obwód z zabezpieczeniem nadprądowym i różnicowoprądowym (typ B lub B+), zlokalizowany w bezpośredniej bliskości głównej rozdzielnicy.
• Wymóg stosowania przełącznika MPP lub rozłącznika DC – instalacja fotowoltaiczna musi być wyposażona w rozłącznik izolacyjny po stronie DC, dostępny dla służb ratowniczych, zlokalizowany na zewnątrz budynku lub w łatwo dostępnym miejscu.
• Oznakowanie tras kablowych DC – wszystkie kable po stronie stałoprądowej muszą być oznakowane w wyraźny i trwały sposób na całej swojej długości.
• Dokumentacja powykonawcza – rozszerzone wymagania dotyczące dokumentacji, w tym schemat jednoliniowy, wyniki pomiarów i certyfikaty zastosowanych urządzeń, które muszą być przekazane właścicielowi budynku oraz wpisane do książki obiektu budowlanego.

Zaostrzenie wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej

Bezpieczeństwo pożarowe instalacji elektrycznych to obszar, który doczeka się najbardziej radykalnych zmian. Nowe przepisy budowlane 2026 wprowadzają szereg obowiązków dotychczas niewymaganych lub stosowanych jedynie w wybranych typach budynków:

Kable o obniżonej palności i emisji dymu

Rozszerzeniu ulega katalog obiektów, w których obligatoryjnie muszą być stosowane kable i przewody klasyfikowane jako Cca-s1b,d1,a1 lub wyżej. Dotyczyć to będzie nie tylko budynków wysokich i wysokościowych, ale również:

• budynków zamieszkania zbiorowego (hotele, akademiki, domy opieki),
• szkół i przedszkoli,
• szpitali i przychodni,
• obiektów handlowych powyżej 1000 m² powierzchni użytkowej.

Systemy detekcji łuku elektrycznego (AFDD)

Jedną z najbardziej dyskutowanych nowości jest wprowadzenie obowiązku stosowania wyłączników AFDD (Arc Fault Detection Device) – urządzeń wykrywających niebezpieczne łuki elektryczne mogące prowadzić do pożaru. Obowiązek obejmie:

• wszystkie nowe budynki mieszkalne jednorodzinne,
• budynki wielorodzinne (w obwodach gniazd wtykowych i oświetlenia),
• obiekty, w których przebywa dużo osób o ograniczonej zdolności do samodzielnej ewakuacji.

AFDD stają się standardem w wielu krajach Europy Zachodniej, a ich skuteczność w zapobieganiu pożarom od instalacji elektrycznej jest dobrze udokumentowana. Szacuje się, że nawet 30% pożarów budynków wynika z usterek instalacji elektrycznej, a urządzenia AFDD mogą znacząco zmniejszyć to ryzyko.

Ochrona pożarowa przewodów i kabli

Nowe przepisy precyzyjniej określają wymagania dotyczące uszczelniania przejść instalacyjnych przez przegrody pożarowe. Każde przejście kabla lub rury przez ścianę lub strop stanowiący granicę strefy pożarowej musi być wykonane za pomocą certyfikowanych systemów uszczelnień, a dokumentacja powykonawcza musi zawierać potwierdzenie zgodności zastosowanych rozwiązań.

Wymagania dotyczące rozdzielnic elektrycznych

Norma PN-EN IEC 61439 dotycząca rozdzielnic niskonapięciowych zyskuje mocniejsze oparcie w krajowych przepisach budowlanych. Od 2026 roku:

• Wszystkie rozdzielnice w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych i użyteczności publicznej muszą posiadać dokumentację potwierdzającą zgodność z normą PN-EN IEC 61439-3 (rozdzielnice dla użytkowników niekwalifikowanych, tzw. DBO).
• Rozdzielnice główne (RG) muszą być wyposażone w możliwość podłączenia układu pomiarowego zdalnego odczytu w standardzie SMART METERING.
• Wyraźne oznakowanie wszystkich obwodów jest obowiązkowe i musi być trwałe oraz czytelne – wymóg rozszerzony o obowiązek dołączenia schematu instalacji do dokumentacji techniczno-ruchowej przekazywanej właścicielowi.

Efektywność energetyczna i zarządzanie energią

W ślad za dyrektywą EPBD nowe przepisy wprowadzają wymagania dotyczące wyposażenia budynków w systemy automatyki i sterowania (BACS – Building Automation and Control Systems). Budynki niemieszkalne o mocy systemu HVAC powyżej 290 kW muszą być wyposażone w system BACS klasy minimum B według PN-EN ISO 52120. Dla budynków mieszkalnych wielorodzinnych o powierzchni powyżej 5000 m² wymagane będzie zastosowanie systemu zarządzania energią umożliwiającego monitoring i optymalizację zużycia.

Pośrednio wpłynie to na projekt instalacji elektrycznej, która musi zapewniać odpowiednią infrastrukturę dla systemów BMS (Building Management System), w tym okablowanie sygnałowe, zasilanie urządzeń pomiarowych oraz protokoły komunikacyjne (KNX, Modbus, BACnet).

Zmiany w zakresie ochrony od porażeń

Nowelizacja normy PN-HD 60364 przynosi doprecyzowanie wymagań dotyczących ochrony przy uszkodzeniu (ochrona uzupełniająca). Nowe przepisy obligatoryjnie nakazują stosowanie:

• Wyłączników różnicowoprądowych o prądzie zadziałania 30 mA we wszystkich obwodach gniazd wtykowych do 20A w budynkach mieszkalnych (dotychczas wymóg ten był częściowo opcjonalny lub dotyczył wybranych pomieszczeń).
• Wyłączników RCD typu A lub F dla obwodów obsługujących urządzenia z falownikami (pralki, zmywarki, pompy ciepła, ładowarki EV) w celu zapewnienia skutecznej ochrony przed prądami pulsującymi.
• Wyłączników RCD typu B dla obwodów zasilających instalacje fotowoltaiczne i stacje ładowania EV.

Co oznaczają zmiany dla elektryków i firm wykonawczych?

Nowe przepisy budowlane 2026 stawiają przed branżą elektrotechniczną konkretne wyzwania. Przede wszystkim konieczne jest:

• Aktualizacja wiedzy – elektricy i projektanci instalacji muszą zaznajomić się z nowymi normami i wymaganiami. Stowarzyszenia branżowe oraz organy certyfikujące zapowiadają cykl szkoleń i kursów uzupełniających.
• Zmiana kosztorysów i ofert – obowiązkowe stosowanie urządzeń AFDD, kabli o obniżonej palności czy dodatkowych zabezpieczeń różnicowoprądowych wpłynie na koszty realizacji inwestycji, co wymaga aktualizacji cenników i wzorców ofertowych.
• Rozszerzona dokumentacja – wymogi dotyczące dokumentacji powykonawczej są bardziej rygorystyczne. Warto już teraz wdrożyć odpowiednie procedury w firmie.
• Nowe kwalifikacje – niektóre prace, np. instalowanie systemów AFDD czy konfiguracja stacji ładowania EV, mogą wymagać dodatkowych uprawnień lub certyfikatów producenta.

Okresy przejściowe i terminy

Większość nowych wymagań wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku i dotyczy wniosków o pozwolenie na budowę złożonych po tej dacie. Dla projektów już realizowanych lub dla których pozwolenie zostało wydane przed wejściem przepisów w życie, przewidziano okres przejściowy do końca 2027 roku. Wyjątek stanowią wymagania dotyczące infrastruktury ładowania EV w budynkach użyteczności publicznej – tam termin wdrożenia to 1 lipca 2026 roku.

Podsumowanie

Nowe przepisy budowlane 2026 dotyczące instalacji elektrycznych to prawdziwy przełom w regulacji branży. Większy nacisk na bezpieczeństwo pożarowe, obligatoryjne przygotowanie infrastruktury dla elektromobilności, zaostrzone wymagania dotyczące ochrony od porażeń oraz konieczność integracji z systemami zarządzania energią – to kierunki, które będą kształtować rynek elektrotechniczny przez najbliższe lata. Elektricy, projektanci i inwestorzy, którzy przygotują się do tych zmian z wyprzedzeniem, zyskają przewagę konkurencyjną i unikną kosztownych błędów podczas odbiorów i eksploatacji instalacji.

Zachęcamy do śledzenia dalszych aktualizacji na naszym portalu – będziemy na bieżąco informować o szczegółach legislacyjnych i praktycznych wskazówkach dotyczących wdrożenia nowych przepisów.