Nowe wymagania ochrony przeciwpożarowej dla magazynów energii w budynkach mieszkalnych – przepisy 2026

Dynamiczny rozwój rynku odnawialnych źródeł energii sprawił, że domowe magazyny energii stały się nieodłącznym elementem nowoczesnych instalacji fotowoltaicznych. Wraz z rosnącą liczbą montowanych systemów bateryjnych – szczególnie opartych na technologii litowo-jonowej – pojawiły się poważne wyzwania związane z bezpieczeństwem pożarowym. W odpowiedzi na te zagrożenia, polskie i europejskie regulacje prawne ulegają istotnym zmianom, które zaczną obowiązywać od 2026 roku.

Dlaczego nowe przepisy są konieczne?

Baterie litowo-jonowe, choć wydajne i coraz tańsze, niosą ze sobą specyficzne ryzyko pożarowe. Zjawisko zwane thermal runaway (niekontrolowane rozgrzanie ogniw) może prowadzić do gwałtownego zapłonu, który jest wyjątkowo trudny do ugaszenia przy użyciu standardowych środków gaśniczych. Pożary tego typu charakteryzują się:

• bardzo wysoką temperaturą spalania (powyżej 1000°C w centrum zdarzenia),
• emisją toksycznych gazów, w tym fluorowodoru (HF),
• możliwością samozapłonu nawet po pozornym ugaszeniu ognia,
• trudnością lokalizacji źródła ognia wewnątrz obudowy systemu.

Dane statystyczne z krajów zachodnioeuropejskich wskazują, że liczba pożarów związanych z domowymi magazynami energii wzrosła o ponad 300% w latach 2019–2023. To właśnie te dane skłoniły regulatorów do podjęcia zdecydowanych działań legislacyjnych.

Podstawa prawna nowych regulacji

Nowe wymagania wynikają z kilku równoległych aktów prawnych i norm technicznych:

• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nowelizujące przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków mieszkalnych,
• Norma PN-EN IEC 62933-5-2 dotycząca systemów magazynowania energii elektrycznej – wymagania bezpieczeństwa dla stacjonarnych systemów bateryjnych,
• Dyrektywa UE 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej, zawierająca wymogi dotyczące instalacji w budynkach,
• Aktualizacja normy IEC 62619 – wymagania bezpieczeństwa dla akumulatorów stosowanych w zastosowaniach stacjonarnych.

Przepisy krajowe harmonizują z wytycznymi europejskimi, choć w kilku kwestiach wprowadzają bardziej rygorystyczne wymagania dostosowane do polskiej specyfiki budownictwa mieszkaniowego.

Kluczowe zmiany w wymaganiach technicznych

1. Lokalizacja i separacja przestrzenna

Od 2026 roku magazyny energii o pojemności przekraczającej 5 kWh nie będą mogły być montowane w pomieszczeniach mieszkalnych bez odpowiedniego wydzielenia pożarowego. Nowe przepisy określają:

• Obowiązek instalacji w wydzielonych pomieszczeniach technicznych z klasą odporności ogniowej co najmniej EI 60 dla ścian i stropów,
• Zakaz montażu bezpośrednio przy drогах ewakuacyjnych i wyjściach awaryjnych,
• Minimalna odległość od materiałów palnych – 0,5 m dla systemów do 10 kWh i 1 m dla systemów większych,
• Wymóg posadzki niepalnej lub pokrytej warstwą materiału o klasie reakcji na ogień co najmniej A2.

2. Systemy detekcji i alarmowania

Nowe regulacje wprowadzają obowiązek wyposażenia pomieszczeń z magazynami energii w dedykowane systemy detekcji:

• Czujniki gazów toksycznych – obowiązkowe wykrywanie CO oraz gazów fluorowanych emitowanych przy thermal runaway,
• Czujniki temperatury monitorujące w sposób ciągły warunki pracy baterii,
• System alarmowy zintegrowany z główną centralą alarmową budynku lub autonomiczny z powiadomieniem SMS/push do właściciela,
• Dla budynków wielorodzinnych – obowiązkowe podłączenie do systemu zarządzania budynkiem (BMS).

3. Wentylacja i odprowadzanie gazów

Przepisy z 2026 roku szczegółowo regulują kwestie wentylacji pomieszczeń z magazynami energii:

• Obowiązkowa wentylacja mechaniczna z wydajnością minimum 3 wymian powietrza na godzinę w trybie normalnej pracy,
• W przypadku aktywacji alarmu gazowego – automatyczne przełączenie na tryb awaryjny z intensywnością minimum 10 wymian na godzinę,
• Kanały wentylacyjne prowadzone do zewnątrz budynku, z wylotem w miejscu niepowodującym zagrożenia dla innych użytkowników,
• Zakaz łączenia instalacji wentylacyjnej z innymi układami w budynku.

4. Wymagania dla instalacji elektrycznej

W zakresie instalacji elektrycznej nowe przepisy nakładają następujące obowiązki:

• Obowiązkowy wyłącznik pożarowy umożliwiający odcięcie zasilania magazynu z zewnątrz pomieszczenia,
• Zastosowanie kabli o klasie reakcji na ogień minimum Eca w obrębie pomieszczenia z magazynem,
• Wymóg stosowania bezpieczników i zabezpieczeń zgodnych z aktualnymi normami IEC dla systemów bateryjnych,
• Obowiązkowe uziemienie obudowy systemu magazynowania zgodne z normą PN-HD 60364.

Wymagania dla różnych typów budynków

Domy jednorodzinne

W przypadku domów jednorodzinnych przepisy dopuszczają większą elastyczność przy systemach o pojemności do 10 kWh, pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących lokalizacji (garaż, kotłownia, pomieszczenie gospodarcze) oraz wyposażenia w podstawowe systemy detekcji. Systemy powyżej 10 kWh wymagają pełnego wydzielenia pożarowego i kompletnego systemu detekcji gazów.

Budynki wielorodzinne

Najbardziej rygorystyczne wymagania dotyczą budynków wielorodzinnych. Instalacja magazynów energii w lokalach mieszkalnych będzie możliwa wyłącznie dla systemów o pojemności do 3 kWh, a i to pod warunkiem uzyskania zgody zarządcy budynku oraz spełnienia wszystkich wymagań technicznych. Większe systemy muszą być instalowane w wydzielonych pomieszczeniach technicznych budynku, z pełną infrastrukturą bezpieczeństwa.

Obowiązki instalatorów

Nowe przepisy nakładają istotne obowiązki na osoby i firmy wykonujące instalacje magazynów energii:

• Certyfikacja instalatorów – obowiązek posiadania uprawnień elektrycznych SEP kategorii D+E oraz ukończenia dodatkowego kursu z zakresu bezpieczeństwa systemów bateryjnych,
• Dokumentacja instalacji – szczegółowy projekt techniczny zatwierdzony przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych dla systemów powyżej 5 kWh,
• Protokół odbioru – obowiązkowy protokół po zakończeniu montażu, potwierdzający zgodność z przepisami,
• Instrukcja użytkowania – przekazanie właścicielowi szczegółowej instrukcji postępowania w przypadku pożaru lub awarii.

Procedury zgłoszeniowe i administracyjne

Instalacja magazynów energii od 2026 roku będzie wymagać w wielu przypadkach dopełnienia formalności administracyjnych:

• Dla systemów powyżej 10 kWh – obowiązkowe zgłoszenie do lokalnej jednostki Państwowej Straży Pożarnej,
• Dla systemów powyżej 20 kWh – konieczność uzyskania pozytywnej opinii rzeczoznawcy ppoż. przed uruchomieniem,
• Obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej obejmujące szkody spowodowane pożarem magazynu energii,
• Wpis instalacji do książki obiektu budowlanego.

Okres przejściowy i istniejące instalacje

Ustawodawca przewidział okres przejściowy do końca 2027 roku dla istniejących instalacji. Właściciele domowych magazynów energii zamontowanych przed wejściem w życie nowych przepisów będą zobowiązani do:

• Przeprowadzenia audytu bezpieczeństwa przez uprawnionego instalatora,
• Uzupełnienia brakujących elementów systemu bezpieczeństwa (detektory, wentylacja),
• Uzyskania aktualnego protokołu zgodności do końca okresu przejściowego.

Instalacje, które nie zostaną dostosowane do nowych wymagań, mogą zostać uznane za nielegalne, co będzie miało konsekwencje zarówno dla właścicielom nieruchomości, jak i dla możliwości skorzystania z ubezpieczenia w przypadku szkody.

Co to oznacza w praktyce dla właścicieli fotowoltaiki?

Dla osób planujących inwestycję w domowy magazyn energii nowe przepisy oznaczają przede wszystkim konieczność:

• Wcześniejszego zaplanowania miejsca instalacji – nie każde pomieszczenie będzie odpowiednie,
• Wyższych kosztów inwestycji – dodatkowe elementy systemu bezpieczeństwa mogą zwiększyć całkowity koszt o 10–25%,
• Wyboru certyfikowanych wykonawców – instalatorzy bez odpowiednich uprawnień nie będą mogli legalnie wykonywać tych prac,
• Uwzględnienia nowych wymagań w projektach budowlanych dla nowych nieruchomości.

Podsumowanie

Nowe przepisy ochrony przeciwpożarowej dla magazynów energii, wchodzące w życie w 2026 roku, stanowią odpowiedź na realne zagrożenia wynikające z upowszechnienia technologii bateryjnych w domach mieszkalnych. Choć wiążą się z dodatkowymi kosztami i formalnościami, ich celem jest przede wszystkim ochrona życia i mienia użytkowników. Instalatorzy i właściciele nieruchomości powinni już teraz zapoznać się z nadchodzącymi zmianami, aby móc odpowiednio zaplanować przyszłe inwestycje i dostosować istniejące instalacje do nowych standardów bezpieczeństwa.

Szczegółowe informacje na temat nowych przepisów można uzyskać od uprawnionych rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, a także w lokalnych jednostkach Państwowej Straży Pożarnej. Warto śledzić aktualizacje na stronie Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego oraz Komendy Głównej PSP.