Przewody HDGs vs tradycyjne NYM – porównanie kabli bezhalogenowych nowej generacji

Wybór odpowiedniego przewodu elektrycznego to jedna z kluczowych decyzji podczas projektowania i wykonywania instalacji elektrycznych. Wraz z rosnącymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa pożarowego oraz ochrony zdrowia ludzkiego, na rynku coraz silniejszą pozycję zdobywają przewody bezhalogenowe, takie jak HDGs. Jak wypadają one w porównaniu z klasycznymi przewodami NYM, które przez dekady dominowały w polskim budownictwie? Przyjrzyjmy się tej kwestii szczegółowo.

Czym są przewody NYM?

Przewody NYM (z niem. Normalleitung Ysolierung Mantel) to wielożyłowe przewody instalacyjne o izolacji i powłoce z PVC (polichlorku winylu). Są jednymi z najpowszechniej stosowanych kabli w instalacjach domowych i przemysłowych na terenie całej Europy. Ich popularność wynika przede wszystkim z:

• niskiej ceny produkcji i zakupu,
• łatwości montażu i obróbki mechanicznej,
• dobrej dostępności w każdym sklepie elektrycznym,
• sprawdzonej i wieloletniej obecności na rynku.

Przewody NYM produkowane są zgodnie z normą HD 21.5 S3 i dostępne w wersjach dwu-, trzy-, cztero- i pięciożyłowych, w przekrojach od 1,5 mm² do 16 mm². Świetnie sprawdzają się w instalacjach podtynkowych, natynkowych oraz w rurach instalacyjnych, w warunkach suchych i wilgotnych.

Czym są przewody HDGs?

Przewody HDGs to nowoczesne kable bezhalogenowe należące do kategorii LSOH (Low Smoke Zero Halogen) lub LSZH. Oznaczenie HDGs pochodzi od parametrów technicznych:

• H – przewód harmonizowany (zgodny z normami CENELEC),
• D – elastyczny (giętki),
• G – powłoka zewnętrzna,
• s – bezhalogenowy.

Izolacja i powłoka przewodów HDGs wykonana jest z materiałów termoplastycznych na bazie poliolefin, które nie zawierają chloru, fluoru, bromu ani innych halogenów. To właśnie ten fakt decyduje o ich kluczowej przewadze nad tradycyjnymi kablami PVC w miejscach, gdzie bezpieczeństwo pożarowe jest priorytetem.

Kluczowe różnice techniczne

1. Zachowanie podczas pożaru

To właśnie w obliczu pożaru ujawnia się największa różnica między obiema technologiami. Tradycyjne przewody NYM z izolacją PVC podczas spalania wydzielają toksyczny dym zawierający chlorowodór (HCl), dioksyny oraz inne niebezpieczne związki chemiczne. Gęsty, czarny dym ogranicza widoczność i utrudnia ewakuację, a substancje toksyczne mogą być śmiertelne nawet przy krótkim narażeniu.

Przewody HDGs w warunkach pożaru:

• wydzielają minimalną ilość dymu – znacznie lepszą widoczność podczas ewakuacji,
• nie emitują toksycznych gazów halogenowych,
• dym jest praktycznie bezbarwny lub biały,
• nie powodują dodatkowych uszkodzeń elektroniki i instalacji wskutek działania kwasów.

Jest to parametr szczególnie istotny w budynkach użyteczności publicznej, szpitalach, szkołach, hotelach czy tunelach – wszędzie tam, gdzie w razie pożaru może przebywać wiele osób.

2. Właściwości mechaniczne

Tradycyjne przewody NYM charakteryzują się dobrą odpornością mechaniczną, są twarde i stosunkowo sztywne. Ich powłoka PVC jest odporna na ścieranie i wilgoć. Z kolei przewody HDGs oparte na poliolefinach mogą być nieco bardziej elastyczne, co ułatwia prowadzenie ich w instalacjach o skomplikowanych trasach, choć jednocześnie ich powłoka bywa mniej odporna na ścieranie w porównaniu do twardego PVC.

Warto pamiętać, że nowoczesne receptury materiałów LSZH są stale udoskonalane i ich właściwości mechaniczne zbliżają się coraz bardziej do parametrów tradycyjnych kabli.

3. Temperatura pracy

Standardowe przewody NYM pracują w zakresie temperatur od -5°C do +70°C (dopuszczalna temperatura żyły roboczej). Przewody HDGs, w zależności od zastosowanego materiału izolacyjnego, mogą pracować w podobnym zakresie lub nawet wyższym – do +90°C w przypadku wersji z izolacją XLPE (usieciowanego polietylenu).

4. Odporność chemiczna

PVC wykazuje dobrą odporność na wiele substancji chemicznych, jednak może ulegać degradacji pod wpływem niektórych rozpuszczalników organicznych i olejów. Materiały poliolefinowe stosowane w przewodach HDGs mają porównywalną lub lepszą odporność chemiczną, szczególnie wobec kwasów i zasad, a ich właściwości nie zmieniają się pod wpływem promieniowania UV (w przypadku wersji z odpowiednimi stabilizatorami).

Normy i certyfikaty

Przewody NYM produkowane są zgodnie z normą PN-HD 21.5 (odpowiednik europejskiej HD 21.5), która określa wymagania dotyczące budowy, materiałów i testów. Natomiast przewody bezhalogenowe HDGs muszą spełniać wymagania normy PN-HD 21.14 oraz szeregu norm dotyczących emisji dymów i gazów halogenowych:

• IEC 60754-1 i 60754-2 – zawartość gazów halogenowych podczas spalania,
• IEC 61034 – gęstość dymu podczas spalania,
• EN 50267 – właściwości gazów wydzielanych podczas spalania,
• EN 60332 – odporność na rozprzestrzenianie ognia.

W Polsce wymagania dotyczące stosowania kabli bezhalogenowych regulowane są m.in. rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz Polską Normą PN-IEC 60364.

Zastosowania – gdzie stosować NYM, a gdzie HDGs?

Przewody NYM – typowe zastosowania

• instalacje elektryczne w domach jednorodzinnych i mieszkaniach,
• instalacje w obiektach przemysłowych o niskim ryzyku pożarowym,
• instalacje natynkowe i podtynkowe w suchych i wilgotnych pomieszczeniach,
• instalacje w garażach i pomieszczeniach gospodarczych,
• prowadzenie w rurach instalacyjnych.

Przewody HDGs – typowe zastosowania

• budynki użyteczności publicznej: szkoły, urzędy, centra handlowe,
• szpitale, kliniki i obiekty służby zdrowia,
• hotele i obiekty zbiorowego zamieszkania,
• tunele drogowe i kolejowe,
• stacje metra i dworce,
• instalacje morskie i okrętowe,
• obiekty o podwyższonych wymaganiach bezpieczeństwa pożarowego,
• instalacje w pobliżu systemów automatyki i elektroniki wrażliwej na działanie kwasów.

Aspekt ekonomiczny – cena kontra bezpieczeństwo

Jednym z argumentów często podnoszonych przeciwko przewodom HDGs jest ich wyższa cena. Faktycznie, kable bezhalogenowe są droższe od tradycyjnych NYM – różnica w cenie może wynosić od 20% do nawet 50% w zależności od producenta i przekroju przewodu. Dla dużych inwestycji budowlanych może to oznaczać znaczący wzrost kosztów materiałowych.

Jednak decyzja o wyborze odpowiedniego przewodu powinna uwzględniać nie tylko cenę zakupu, ale przede wszystkim:

• koszty ewentualnych szkód pożarowych i odszkodowań,
• wartość ludzkiego życia i zdrowia,
• wymagania ubezpieczycieli dla obiektów komercyjnych,
• przepisy prawa budowlanego i przeciwpożarowego,
• długoterminową trwałość instalacji.

Warto również pamiętać, że w przypadku pożaru, dym z kabli NYM może uszkodzić drogie urządzenia elektroniczne, systemy automatyki czy serwerownie, generując koszty wielokrotnie przekraczające oszczędności na tańszych kablach.

Wpływ na środowisko naturalne

Coraz większą rolę w wyborze materiałów budowlanych odgrywa aspekt ekologiczny. Przewody z izolacją PVC podczas produkcji i utylizacji generują szereg problemów środowiskowych związanych z halogenami i innymi substancjami chemicznymi. Przewody HDGs, oparte na materiałach poliolefinowych, są bardziej przyjazne dla środowiska zarówno w fazie produkcji, jak i recyklingu. Wiele z nich można poddać recyklingowi mechanicznemu, odzyskując wartościowe surowce bez konieczności stosowania skomplikowanych procesów chemicznych.

Trendy rynkowe i przyszłość branży

Obserwując europejskie i globalne trendy w branży elektrycznej, można śmiało stwierdzić, że przyszłość należy do przewodów bezhalogenowych. Kolejne nowelizacje norm budowlanych i przepisów przeciwpożarowych coraz wyraźniej wskazują kierunek ku technologiom LSZH/LSOH. Wiele krajów europejskich już teraz wymaga stosowania kabli bezhalogenowych w budynkach użyteczności publicznej, a wymagania te z czasem mogą zostać rozszerzone na budownictwo mieszkaniowe.

Producenci kabli stale inwestują w rozwój nowych receptur materiałów bezhalogenowych, które przy zachowaniu wszystkich zalet (brak toksycznych emisji, niski dym) dorównują właściwościami mechanicznymi i elektrycznymi tradycyjnym kablom PVC. Można spodziewać się, że w ciągu najbliższej dekady różnica w cenie między obiema technologiami będzie się stopniowo zmniejszać, czyniąc kable bezhalogenowe coraz bardziej opłacalnym wyborem nawet w standardowym budownictwie mieszkaniowym.

Podsumowanie i rekomendacje

Wybór między przewodami NYM a HDGs powinien być zawsze podyktowany konkretnym zastosowaniem i wymaganiami danego obiektu. Oto krótkie podsumowanie:

Jeśli planujesz instalację elektryczną w budynku prywatnym o standardowych wymaganiach, przewody NYM nadal mogą być racjonalnym wyborem. Jednak przy wszelkich projektach dotyczących obiektów publicznych, miejsc pracy zbiorowej czy budynków, w których przebywa wiele osób – inwestycja w przewody HDGs to nie tylko wymóg prawny, ale przede wszystkim elementarna odpowiedzialność za bezpieczeństwo ludzi. Nowoczesna elektrotechnika coraz wyraźniej wskazuje kierunek: technologie bezhalogenowe to przyszłość bezpiecznych instalacji elektrycznych.